เปลี่ยนการแสดงผล A A A

เข้าสู่ระบบ

ศูนย์การเรียนรู้การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากทรัพยากรชีวภาพจากป่าชายเลนเพื่อเพิ่มมูลค่า

   ต.บ่อ อ.ขลุง จ.จันทบุรี

ประวัติความเป็นมา

           ประวัติความเป็นมาของชุมชนเทศบาลตำบลบ่อ อำเภอขลุง จังหวัดจันทบุรี จากการสอบถามผู้เฒ่าผู้แก่ในหมู่บ้านได้เล่าความเป็นมาให้ฟังว่า ในอดีตชาวบ้านในพื้นที่ดั้งเดิมนั้นเป็นกลุ่มชนที่มีความหลากหลายทางเชื้อชาติ เช่น ขอม ชอง กุลา ไทย และจีน สืบเนื่องจากสมัยก่อนบริเวณดังกล่าวมีพื้นที่ติดต่อกับหลายชนชาติ และติดต่อกับทะเลด้วยจึงมีการอพยพ และไปมาหาสู่จนกระทั่งตั้งหลักปักฐานทำมาหากินในบริเวณดังกล่าวบ้านบ่อล่าง ได้เริ่มก่อตั้งมานานกว่า 100 ปีแล้ว คนกลุ่มแรกที่เริ่มเข้ามาก่อตั้งหมู่บ้าน คือ ชนกลุ่มกุเหร่า ชองและเขมร เหตุที่อพยพมาอยู่เพื่อหาแหล่งพื้นที่นา เริ่มโดยการหาแหล่งน้ำจืด เพื่อใช้ในการเกษตรและใช้บริโภค โดยการขุดเจาะบ่อน้ำจึงเป็นที่มาในการตั้งชื่อหมู่บ้านว่า “บ้านบ่อ” เป็นชุมชนที่อยู่ริมฝั่งทะเล บริเวณปากแม่น้ำเวฬุ ที่เป็นแม่น้ำกั้นระหว่างจันทบุรีและจังหวัดตราด ประชาชนส่วนใหญ่มีอาชีพทำไร่ ทำสวนผลไม้ ประมงชายฝั่ง เนื่องจากมีทรัพยากรที่สำคัญคือ สวนผลไม้ ป่าชายเลน และชายฝั่งทะเล ด้วยเหตุนี้ชุมชนจึงหาอยู่หากินดำรงชีวิตอยู่ภายใต้ฐานทรัพยากรนั้น  โดยเฉพาะบริเวณป่าชายเลนซึ่งมีความหลากหลายทางชีวภาพ  อุดมสมบูรณ์ของพันธุ์พืช ต่อมาชุมชนมีการจัดตั้งเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเทศบาลตำบลบ่อ ที่ตั้ง 26 หมู่ที่ 3 ตำบลบ่อ อำเภอขลุง จังหวัดจันทบุรี โดยเริ่มก่อตั้งกลุ่มเมื่อวันที่ 15 กันยายน 2551 มีสมาชิก จำนวน 83 คน ในการแปรรูปผลิตภัณฑ์ประเภทเครื่องดื่มชาขลู่ เครื่องสำอางจากสมุนไพร และผ้าย้อมสีธรรมชาติซึ่งผลิตภัณฑ์ทั้งหมดถูกพัฒนามาจากวัตถุดิบฐานทรัพยากรชีวภาพในระบบนิเวศน์พื้นที่ป่าชายเลนในชุมชนที่อุดมสมบูรณ์

BEDO กับชุมชน

           BEDO ได้ส่งเสริมและสนับสนุนวิสาหกิจชุมชนแห่งนี้ตั้งแต่เริ่มจัดตั้งกลุ่มในปี 2552 โดยการสนับสนุนและให้องค์ความรู้ในด้านการผลิต การสร้างมูลค่าเพิ่มผลิตภัณฑ์ของชุมชนผสมผสานกับภูมิปัญญาท้องถิ่นและองค์ความรู้สมัยใหม่ การตลาด การสร้างตราสินค้า รวมทั้งการยกระดับมาตรฐานในการผลิตให้มีคุณภาพ มาตรฐาน และมีศักยภาพด้านการตลาด รวมทั้งจัดตั้งศูนย์เรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์จากทรัพยากรชีวภาพจากป่าชายเลนเพื่อเพิ่มมูลค่าอย่างยั่งยืน

           แต่เดิมชุมชนมีการใช้ภูมิปัญญาแปรรูปผลิตภัณฑ์ชาขลู่เพื่อใช้ดื่มบำรุงสุขภาพในครัวเรือนเป็นหลักยังไม่เน้นเรื่องการสร้างรายได้ทางเศรษฐกิจ แต่ยังขาดการพัฒนาในเรื่องของกระบวนการผลิตที่ถูกสุขลักษณะ อีกทั้งยังไม่มีการพัฒนาด้านบรรจุภัณฑ์ที่สวยงามโดดเด่น ไม่มีโรงเรือนการผลิตที่เป็นสัดส่วน และขาดเครื่องมืออุปกรณ์ที่จำเป็นในการแปรรูปผลิตภัณฑ์ เมื่อปี 2552 จนถึงปัจจุบัน สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน) ได้เข้ามาส่งเสริมให้ชุมชนมีการรวมกลุ่มเป็นวิสาหกิจชุมชนเทศบาลตำบลบ่อ มีการจัดกิจกรรมเวทีชุมชนเพื่อให้ชุมชนได้มีส่วนร่วมเสนอความคิด มีการสำรวจค้นหาทรัพยากรชีวภาพที่มีศักยภาพของชุมชนมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อสร้างรายได้ และจัดทำแผนอนุรักษ์และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรชีวภาพของชุมชนอย่างยั่งยืน จนชุมชนได้พัฒนาผลิตภัณฑ์ชาขลู่และบรรจุภัณฑ์ที่สวยงามโดดเด่น มีการตรวจวิเคราะห์องค์ประกอบสารสำคัญในชาขลู่ และได้ร่วมกับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี วิทยาลัยการแพทย์แผนไทย  โดยจัดฝึกอบรมถ่ายทอดความรู้ด้านวิชาการ การพัฒนาต่อยอดผลิตภัณฑ์ประเภทเครื่องสำอางจากชาขลู่ และสมุนไพรเหงือกปลาหมอ การพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานผลิตภัณฑ์ เทคนิคการทำสารสกัดสมุนไพร การพัฒนาบรรจุภัณฑ์ การปรับปรุงโรงเรือนการผลิตให้ถูกสุขลักษณะ  เน้นกระบวนการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การสนับสนุนเครื่องมือ อุปกรณ์เพื่อเพิ่มศักยภาพการผลิต การส่งเสริมช่องทางการจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ การประชาสัมพันธ์ชุมชนและผลิตภัณฑ์จากทรัพยากรชีวภาพป่าชายเลน โดยการทำสื่อประชาสัมพันธ์พื้นที่ผ่านสื่อรายการโทรทัศน์ ทำให้มีกลุ่มลูกค้า และผู้ที่สนใจเพิ่มมากยิ่งขึ้น ทำให้เกิดรายได้ทางเศรษฐกิจควบคู่กับการอนุรักษ์ทรัพยากรชีวภาพในระบบนิเวศน์ป่าชายเลนของชุมชน ซึ่งปัจจุบันได้มีผู้ที่สนใจเดินทางเข้ามาศึกษาดูงานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนในการบริหารจัดการทรัพยากรป่าชายเลนและการแปรรูปผลิตภัณฑ์ในเชิงเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่องทุกๆปี

การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และนวัตกรรม

          การพัฒนาต่อยอดผลิตภัณฑ์จากทรัยากรชีวภาพจากป่าชายเลนของชุมชน มีจำนวน 9 ผลิตภัณฑ์ ดังนี้

  1. ชาขลู่
  2. ครีมอาบน้ำขลู่ (ได้รับมาตรฐานเลขที่จดแจ้งจาก อย. และตราส่งเสริม BIO-Economy จาก BEDO)
  3. แชมพูสระผมขลู่ (ได้รับมาตรฐานเลขที่จดแจ้งจาก อย. และตราส่งเสริม BIO-Economy จาก BEDO)
  4. เกลือสปาขัดผิวขลู่ (ได้รับมาตรฐานเลขที่จดแจ้งจาก อย. และตราส่งเสริม BIO-Economy จาก BEDO)
  5. ครีมอาบน้ำเหงือกปลาหมอ
  6. ครีมมาร์คหน้าเปลือกมังคุด-เหงือกปลาหมอ
  7. สบู่ก้อนสมุนไพรมังคุด-เหงือกปลาหมอ
  8. สบู่เหลวสมุนไพรมังคุด-เหงือกปลาหมอ
  9. ผลิตภัณฑ์ผ้าย้อมสีธรรมชาติจากป่าชายเลน

ทรัพยากรเด่นของชุมชน

ภูมิปัญญาท้องถิ่น

ช่องทางการติดต่อ

ประธานชุมชน
ผู้ประสานงาน
ศูนย์การเรียนรู้
ศูนย์การเรียนรู้การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากทรัพยากรชีวภาพจากป่าชายเลนเพื่อเพิ่มมูลค่า