เปลี่ยนการแสดงผล A A A

เข้าสู่ระบบ

ศูนย์การเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นผ้าฝ้ายทอมือย้อมคราม

   ต.กุดบาก อ.กุดบาก จ.สกลนคร

ประวัติความเป็นมา

           วิสาหกิจชุมชนทอผ้าย้อมครามผ้าไหมบ้านกุดแฮด หมู่ที่ 7 เกิดจากแต่เดิมในชุมชนมีกลุ่มแม่สตรีทอผ้าย้อมคราม มีภูมิปัญญาด้านการทอผ้าย้อม และกรรมวิธีการย้อมคราม เป็นชุมชนเผ่ากะเลิง ที่มีเอกลักษณ์ของชาวกะเลิง คือ วัฒนธรรมการแต่งกายด้วยผ้าดำย้อมคราม เพื่อเป็นการสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นพื้นบ้านในการย้อมครามและวัฒนธรรมการแต่งกายอันเป็นเอกลักษณ์ดั้งเดิมของชาวกะเลิงที่นิยมใส่ผ้าดำย้อมครามและเป็นที่ต้องการกลุ่มลูกที่สนใจผ้าย้อมสีธรรมชาติทั้งในประเทศและต่างประเทศ ผ้าย้อมครามสามารถนำมาแปรรูปให้เกิดมูลค่าเพิ่ม โดยการแปรรูปผลิตภัณฑ์ที่ทำด้วยมือ อาทิเช่น ผ้าพันคอ ผ้าคลุมไหล่ เสื้อผ้า กระเป๋ารูปแบบต่างๆ รองเท้า เครื่องใช้สอย เป็นต้น จนกลายมาเป็นวิถีชีวิตวัฒนธรรมประเพณีต่างๆสืบต่อกันมา

           ชุมชนตำบลกุดบาก ตำบลกุดบาก จังหวัดสกลนคร เป็นชุมชนที่มีความโดดเด่นในการอนุรักษ์ทรัพยากรชีวภาพที่สืบทอดกันมาจนเป็นประเพณีวัฒนธรรมจนถึงทุกวันนี้ และชุมชนยังมีทรัพยากรชีวภาพที่เป็นอัตลักษณ์เฉพาะพื้นที่ อาทิ คราม เป็นต้น ที่สามารถพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ชีวภาพให้ตรงต่อความต้องการของตลาดและกระแสโลกได้ นอกจากนี้ชุมชนยังมีองค์ความรู้ มีความเข้มแข็ง มีความตั้งมั่น และมีความพร้อมที่จะรับความรู้จากภายนอก และความร่วมมือจากหน่วยงานภาคีทั้งภาครัฐเอกชน ในการพัฒนาชุมชนให้เป็นศูนย์เรียนรู้ และชุมชนต้นแบบในด้านการใช้ประโยชน์และอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่น

BEDO กับชุมชน

         ตั้งแต่ปี 2551 BEDO ได้เข้ามาให้การสนับสนุนวิสาหกิจชุมชนแห่งนี้ โดยเน้นการต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีอยู่ด้วยการสนับสนุนให้มีการรวบรวมภูมิปัญญาจากปราชญ์ชาวบ้าน สร้างการเรียนรู้อย่างเป็นระบบ ส่งเสริมการตลาด เปิดโอกาสให้ชุมชนได้เรียนรู้และพัฒนาสินค้าชุมชนให้สามารถแข่งขันได้ในตลาดทั้งในและต่างประเทศ โดยการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้กับเครือข่ายกลุ่มคลัสเตอร์เครื่องนุ่งห่ม สถาบันการศึกษา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อเสริมความรู้ด้านต่างๆ

        ในปี พ.ศ.2556 BEDO ได้จัดกิจกรรม ปฏิญญา “ว่าด้วยการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ทรัพยากรชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน” ตำบลกุดบาก อำเภอกุดบาก จังหวัดสกลนคร ในการทำข้อตกลงร่วมกัน เพื่อสร้างการมีส่วนร่วมในชุมชนท้องถิ่น หน่วยงานภาคีเครือข่าย ได้ตระหนักถึงการสร้างความสมดุลระหว่างการอนุรักษ์ และการใช้ประโยชน์ทรัพยากรชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน BEDO ร่วมกับ ภาคีเครือข่ายจังหวัดสกลนคร ทั้งชุมชนเครือข่าย สถาบันการศึกษา หน่วยงานภาครัฐ และที่เกี่ยวข้อง จำนวน 28 เครือข่าย มีเจตนารมณ์ที่จะดำเนินการ ส่งเสริม สนับสนุน การอนุรักษ์ ฟื้นฟู และการใช้ประโยชน์ทรัพยากรชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน

         ในปี พ.ศ.2557 BEDO ได้ดำเนินการจัดตั้งศูนย์เรียนรู้การใช้ประโยชน์และอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่น

การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และนวัตกรรม

          BEDO ได้ทำงานร่วมกับชุมชน องค์กรภาครัฐ และสถาบันการศึกษา ในการพัฒนาต่อยอดภูมิปัญญาย้อมครามเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ผ้าย้อมครามในเรื่องต่างๆดังนี้

1. การเพิ่มความคงทนของสีและเฉดสีของการย้อมสีธรรมชาติ ตั้งแต่ขั้นตอนการเตรียมเส้นด้ายสำหรับการย้อม (Cleansing process) ขั้นตอนการปรับประจุผิวบนเส้นฝ้าย (Cationizing process) และขั้นตอนการย้อม (Dyeing process)

2. การพัฒนาการปั่นเส้นใยฝ้ายย้อมครามกับเส้นใยธรรมชาติชนิดอื่น เพื่อผลิตเส้นด้ายย้อมครามปั่นผสม เพื่อเป็นการเพิ่มมูลค่าและความหลากหลายกับชนิดเส้นใยสำหรับนำไปออกแบบลายการทอผ้าต่อไป

3. การออกแบบลายผ้าเพื่อสร้างความแตกต่างและตรงกับความต้องการของตลาด

4. การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากผ้าย้อมคราม เช่น กระเป๋า ปลอกหมอน พวงกุญแจ กิ๊ฟหนีบผม ปกสมุด

ทรัพยากรเด่นของชุมชน

ภูมิปัญญาท้องถิ่น

ช่องทางการติดต่อ

ประธานชุมชน
ผู้ประสานงาน
ศูนย์การเรียนรู้
ศูนย์การเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นผ้าฝ้ายทอมือย้อมคราม